mr Vladimir Vuckovic "ORGANIZACIJA SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE U NOVIM KRAJEVIMA KNEZEVINE SRBIJE POSLE BERLINSKOG KONGRESA"

Srpska pravoslavna crkva je u organizacionom i strukturalnom smislu dugo bila razjedinjena u okviru razlicitih drzava, sto je bila jedna od posledica ukidanja Pecke patrijarsije 1766. godine. Takva situacija trajala je sve do pocetka 19. veka, kada je sa zacecima stvaranja srpske drzave doslo i do pocetnih ideja o obnovi crkvene samostalnosti. Ona je trebalo da posluzi kao podloga za drzavno-pravnu i politicku autonomiju.

Jedan od prvih zadataka za dobijanje samouprave sacinili su upravo predstavnici Srpske pravoslavne crkve posle Austrijsko-turskog rata 1788. godine. Iako nije reseno, ovo pitanje je tada prvi put postavljeno u odnosima sa Portom. Osnovu za sticanje drzavnosti predstavljace samoupravne povlastice dobijene od Porte, koje ce kasnije biti samo prosirivane. Na osnovu ovih povlastica, nastace i nesto podnosljiviji crkveni zivot u Beogradskom pasaluku. Dozvoljena je obdnova porusenih hramova, sto je doprinelo pojacanoj sabornosti naroda i uspostavljanju cvrscih veza izmedju crkvenih i narodnih staresina. Srpska pravoslavna crkva je u potpunosti bila okrenuta ideji oslobadjanja od Turaka, zbog cega je i dala veliki doprinos stvaranju nove srpske drzave u Prvom ustanku. Jedan od ciljeva ovakve delatnosti crkve bio je i ponovno uspostavljanje nasilno oduzete kanonicnosti i crkvene samostalnosti. Nastojanja Vozda Karadjordja i njegovih ustanika na resavanju crkvenog pitanja bila su otezana zbog stalnog ratovanja ili priprema za rat. Nepostojanje posebne nacionalne drzave onemogucavalo je i uslove za posebnu nacionalnu crkvu, pa je u svim tim uslovima propao svaki pokusaj stvaranja sopstvene jerarhije.

Zbog svega toga, prilikom istrazivanja ove teme nastojalo se prikazati stanje Srpske pravoslavne crkve u Beogradskom pasaluku pred Prvi srpski ustanak, sa posebnim osvrtom na to koliki je uticaj crkva imala na pokretanje ustanka, kao i na odnos ustanickog vodjstva prema ovoj instituciji prilikom izgradjivanja prvih organa vlasti. Jedan od ciljeva istrazivanja bio je i pokusaj sacinjavanja odredjene paralele izmedju stanja crkve u Beogradskom pasaluku i Jugoistocnoj Srbiji pred Srpsko-turske ratove 1876-1878. godine. Pitanje na koje je pokusano da se odgovori odnosi se na stepen i karakter uticaja crkve na Prvi ustanak i Srpsko-turske ratove - odnosno - koliko je crkva svojim aktivnostima ucestvovala u pripremi, ali i u samim dogadjajima koji ce u velikoj meri doprineti oslobadjanju od Turaka i stvaranju sopstvene drzave.

Besplatan download knjige...